Uygur Alfabesi

Uygur Alfabesi

Uygur alfabesi, 3'ü ünlü 11'i sesiz harf olmak üzere 14 harften oluşan Uygur alfabesinin kökeni soğd olup, yapılan bazı değişikliklerden sonra Türkçeye uyarlanmıştır. Arap edebiyatında olduğu sağdan sola yazılan yazılarda z harfi hariç tüm harfler bitiştirilir.

Uygurlar döneminde oluşan yeni din inançları aracılığıyla yeni alfabe denemeleri de olmuştur. o dönem yaşayan Türkler, inançlarını gerçekleştirdikleri yeni dinlerin kutsal mesajlarının yazılı hale getirildiği alfabeleri alıp dillerinin yazımına uyarlamasını başarıyla yapmışlardır.

Doğrudan Soğd yazısı ile yazılmış birkaç metin hariç Brahmi ve Tibet yazısı ile kalema alınmış az sayıda yazma bulunmaktadır. Budist Türklerden elimize gelen verilerden metinlerin bir çoğu Soğd yazısından türetilen Uygur alfabesi ile yazılmıştır.

Uygur alfabesi, Türkçe için kullanılmış bir yazı sistemidir. Soğd alfabesi diye adlandırılan Soğdların daha çok el yazısından (kurziv) harf eklemeleri, birleştirmeler gibi birtakım değişiklikler ile alınmıştır. Bu alfabe kullanılmaya başladıktan sonra Uygur alfabesi olarak adlandırılmıştır. Uygur alfabesi diye anılmasının nedeni, bu alfabenin uzun süre ve en çok Uygurlar tarafından kullanılmış olması, ayrıca Uygur kültürünün gelişme ve ilerleme döneminin niceleyici maddelerinden biri olmasıdır.

Yaygınlaşan Uygur alfabesinin popüler olmasının gerekçeleri arasında Kaşgarlı Mahmud'un Bağdat'ta yazıp Abbasi halifesine sunduğu Divanu Lugati't-Türk (1072) isimli ünlü eserinde Uygur alfabesini nitelemiş ve Türk alfabesi" sözü ile çok etkili olmuştur.

Uygur Alfabesini Açıklamak

Uygurlar tarafından kullanılmaya başlayan alfabenin Türkler tarafından ne zamandan beri kullanıldığı kesin olarak bilinmemekle birlikte, 9. YY ortalarında Koço Uygur Kağanlığı'nın varlığını ilan etmesi ile Uygurlar arasında yayılmaya başladığı söylenir. Tamamen kronoljik ilerlemeler ışığında bu kanıya varılmakta olduğu ve işlek Soğd el yazısı, 7. yy'da ortaya çıktığı bilinmektedir. Bu nedenle, bu alfabenin 8. YY'da Doğu Türkistan'da yaşayan diğer Türklerce kullanılmaya başlandığı, daha sonra 9.yüzyıl ortalarında Türkler tarafından yayıldığı görüşü hakimdir.

15. YY'a kadar Turfan ve çevresinde kullanılmış Uygur alfabesi, ondan sonra Arap alfabesine yerini bırakmıştır. 18. yy. a kadar Kansu'daki Budist Uygurlar tarafından dinî amaçlı toplantı ve törenlerde kullanılmaya devam etmiştir. Dolasıyla eski Uygur harfleriyle yazılmaya devam ettiği bilinene Uygur alfabesi, Budist kitabeleri Sarı Uygurlar tarafından klâsik Uygur dilinde kullanımı sürmüştür. Bu bilgi bize, Uygur yazısının Türkler arasında 1000 yıllık süreyi devirdiği hattâ daha fazla bir süre kültür yazısı olarak yaşayan bir varlık ispat etmektedir. İslâmî dönem edebiyatında yazılan eserlerin bazı nüshalarının Uygur alfabesi ile yazıldığı bilinmektedir. Ayrıca 15. yy' da Osmanlı sarayında da Uygur alfabesi kullanıldığı bilinir. Uygur harfleri ile yazılan eserlerden biri de Kutadgu Bilig'in üç nüshasından biri olan Viyana nüshasıdır. Uygur yazısına ve Uygurcaya bağlılık hissetmenin esas nedeni din olup; Doğu Türkistan'dan İstanbul'daki Osmanlı sarayına kadar, söz konusu dönem içinde, dokuz yüzyıl kullanımda kalmıştır.

İlk Uygurca Çalışmalar

Uygur dilinin incelemeleri aşamasında ilk yayın olması bakımından ve çok değerli bulguları içeren çalışmalar, Müller tarafından 1908 de yayına hazırlanan Uigurica'dır. Uigurica I ile bu çalışmalar başlamış ve 1911'de yayımladığı Uigurica II'de Uygurca metinlerin yan tarafında Çinceleri de yer alacak şekilde derlemeler sunmuştur. Toplam 4 yayın içeren bu çalışmaların üçüncüsü 1919'da çıkarılmış, 4.sü ise Müller'in ölümünden sonra 1931'de A. v. Gabain tarafından Müller'in materyalları üzerinden yayımlanmıştır. Bu yayınlar bazı transkripsiyon hataları içerse de başlangıç döneminin araştırması olduğu için, günümüzde dahi hiçbir bakımdan önemini kaybetmemiş olan çalışmalardır.

Son Güncelleme : 10.11.2018 07:47:52

Uygur Alfabesi Yorumları

şifre Kırmızı sayı

1 Yorum Yapılmış "Uygur Alfabesi"
Sağ olun. Çok işime yaradı
Kokoreç . 04.03.2018
CEVAP YAZ
Türk Alfabesi
Türk Alfabesi
Türk alfabesi, 1 Kasım 1928 tarihinde 1353 sayılı kanunla kabul edilmiştir. Alfabede Latin harfleri temel alınmıştır. Kabul edilen kanuna göre, alfabede 29 harf bulunmaktadır. Alfabe büyük ve küçük harfler sırayla yazılmaktadır. Ünlü harflerden ''a, ...
Alfabe Sırası
Alfabe Sırası
Alfabe sırası, Dış ve iç çevremizde doğru iletişim kurmak için diksiyonumuza dikkat etmemiz gerekir. Yanlış telaffuz bizim kendimizi ifade edemememize neden olur ve yanlış anlaşılmalarla sık sık karşılaşırız. Alfabe sırası seslerin yan yana gelmesiy...
Arap Alfabesi
Arap Alfabesi
Arap alfabesi, Latin alfabesinin dışında dünyada yazı dili olarak benimsenmiş ve kullanılmış olan yazı sistemidir. İslam dinini benimsemiş olan ülkelerde kullanılmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu da bu alfabeyi kullanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti ise 192...
Çin Alfabesi
Çin Alfabesi
Çin Alfabesi, dünya üzerinde konuşulan ve yazılan bir dil olmaktadır. Bu alfabenin tarihi oldukça eskiye dayanmaktadır. Yapılan araştırmalara göre 3500 yıllık bir geçmişi olmaktadır. Yapılan araştırmalarda, M.Ö. 12. yüzyıla kadar dayanmaktadır. Yap...
Hintçe Alfabe
Hintçe Alfabe
Hintçe Alfabe, Hintçe bir Hint dilidir. Hindistan'ın yerli halkı antik ve kutsal olan dillerini farklı alfabeler aracılığı ile yazıya dökmüşlerdir. Çok eski devirlerde, insanların anlaşması konuşmayla ve işaretlerle oluyordu. Daha sonraları, bazı şey...
Alfabe Çeşitleri
Alfabe Çeşitleri
Alfabe Çeşitleri; Alfabe kelimesi Fransız kökenli bir kelimedir. Alfabe eski çağlardan günümüze dek ağız ve dil yolu ile bazı seslerin çıkarılmasını sağlayan ve yazıya dökülen karşılıktır. Yunan Alfabesi: Yunan alfabesi Sami alfabesinden yarar...
Latin Alfabesi
Latin Alfabesi
Latin alfabesinin temelini Latin harfleri oluşturmaktadır. Bu alfabeye Roma alfabesi de denilmektedir. Orijinal Latin alfabesinde 23 harf bulunmaktadır ve dünyada en fazla kullanılan alfabe seçeneğidir. Latin alfabesini kullanan ilk dil Eski Latin...
Görme Engelliler Alfabesi
Görme Engelliler Alfabesi
Görme engelliler alfabesi, başka bir adı Braille alfabesi, diğer adı da Körler alfabesidir. Louis Braille tarafından 1821 yılında geliştirilmiş ve görme engellilerin okuyup yazmaları için kullanılan alfabedir. Dikdörtgen düzen üzerine dizilerek al...
Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler
Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler
Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabeler hem yaşadıkları yer hem de yaşam şekillerine bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Orta Asya'dan günümüze kadar beş farklı alfabe kullanan Türk devletleri, kullandıkları bu alfabelerle tarihe de ayrıca ö...
Roma Alfabesi
Roma Alfabesi
Roma Alfabesi, Roma alfabesinin diğer adı Latin alfabesidir. Latin kültürünün temelini oluşturur. Roma alfabesinde 23 harf vardır. Roma alfabesi oluşturan büyük ve küçük harfler bulunmaktadır. Günümüzde yeryüzünde en yaygın dil Roma alfabesi yani Lat...
Türkçe Alfabe
Türkçe Alfabe
Türkçe Alfabe, Güzel dilimizin ve eşsiz yurdumuzun alfabesi olan, Türkiye Türkçesinde kullanılan harflerin yer aldığı alfabedir. Türkçe alfabe 1 Kasım 1928 yılında harf inkılabı ile kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiştir. Atatürk devrimlerinden biri ol...
Ukrayna Alfabesi
Ukrayna Alfabesi
Ukrayna alfabesi, Ukrayna ülkesinin resmi dili olan Ukraynacayı yazmak ve okumak için kullanılan alfabedir. Eski tarihlerden gelen Kiril alfabesinin Ulusal olan varyasyonlarındandır. Bazen Ukraynaca metinler bazen Kiril alfabesi ile okunamadığın da L...

 

Türk Alfabesi
Alfabe Sırası
Arap Alfabesi
Çin Alfabesi
Hintçe Alfabe
Alfabe Çeşitleri
Latin Alfabesi
Görme Engelliler Alfabesi
Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler
Roma Alfabesi
Türkçe Alfabe
Ukrayna Alfabesi
Ermeni Alfabesi
İngilizce Alfabe
Enokyan Alfabesi
Kuranı Kerim Alfabesi
Japonca Alfabe
Kuran Alfabesi
Kiril Alfabesi
Dilsiz Alfabesi
İbranice Alfabe
Fonetik Alfabe
Hawaii Alfabesi
Eski Türk Alfabesi
Orhun Alfabesi
Azerbaycan Alfabesi
Uygur Alfabesi
Kör Alfabesi
Gürcü Alfabesi
Tayland Alfabesi
Popüler İçerik
Ermeni Alfabesi
Ermeni Alfabesi
Ermeni Alfabesi, Ermenistanda kullanılan ve 38 harften oluşan bir alfabe olmaktadır. 31 harf ünsüz harf, 7 harf ise ünlüdür. Okullarda, kiliselerde ve...
İngilizce Alfabe
İngilizce Alfabe
İngilizce alfabe, toplamda 26 harften oluşan, Türkçe alfabeden farklı olarak q, w ve x harflerini barındıran, latin alfabesi temel alınarak oluşturulm...
Enokyan Alfabesi
Enokyan Alfabesi
Enokyan alfabesi; Bu alfabe çeşidi İbraniler tarafından alfabeler değiştirilerek meydana getirildiği, tanrı sembolleri ve kutsal melek sembolleri içer...
Kuranı Kerim Alfabesi
Kuranı Kerim Alfabesi
Kuran-ı Kerim Alfabesi, islam dininin ana kitabı olan Kuran-ı Kerim' de birbirinden güzel ve farklı anlamları ifade eden toplam 28 harf bulunmaktadır....
Japonca Alfabe
Japonca Alfabe
Japonca Alfabesi, Japonya da Japon halk tarafından kullanılan 3 tür alfabe vardır. Bunlar Kanci Hiragana Katakana Japonlar Çinliler ile yakla...
Kuran Alfabesi
Kuran Alfabesi
Kuran Alfabesi, Kur'an'ın kendine has bir dili ve alfabesi olan (Kur'an Alfabesi) tamamen farklı bir kavramı oluşturur. Kur'an-ı Kerim alfabesi 28 har...
Kiril Alfabesi
Kiril Alfabesi
Kiril alfabesi, gibi daha bir çok alfabeyi bilmeden önce alfabenin ne analama geldiğini bilmek gerekmektedir. Birinci bin yıldan beri alfabe oluşturma...
Popüler İçerik Son Forum Konuları Yardım Sayfaları  
Türk Alfabesi
Alfabe Sırası
Arap Alfabesi
Çin Alfabesi
Hintçe Alfabe
Braille Alfabesi
Şifrenin Açılımı
Harf Konumu
Gizlilik Politikası
Çerez (Cookie) Politikası
Güvenlik Politikası
Bizimle İletişime Geçin
Forumlar
Site Haritası
Feed
Son Forum Konuları
Braille Alfabesi
Şifrenin Açılımı
Harf Konumu
Yardım Sayfaları
Gizlilik Politikası
Çerez (Cookie) Politikası
Güvenlik Politikası
Bizimle İletişime Geçin
Forumlar
Site Haritası
Feed
Sitede yer alan haber ve içeriklerin tüm hakları saklıdır ve buradaki bilgiler sadece bilgilendirme amaçlı olup, kullanımına, uygulanmasına, satın alınmasına, delil gösterilmesine veya tavsiye edilmesine aracılık etmez. Sitemizdeki bilgiler, hiç bir zaman kesin bilgi kaynağı olmayıp, kullanıcılar tarafından eklenmiştir veya yorumlanmıştır. Buradaki bilgiler sitemizin asıl görüşlerini içermeyebileceği gibi hiçbir taahhüt ve tavsiye yerine de geçmez.
Aralık - 2018